Dzianina a tkanina — czym się różnią i co wybrać do szycia?

Tkanina powstaje z przeplatających się układów nitek osnowy i wątku, a dzianina z połączonych oczek. Ta różnica konstrukcji wpływa na zachowanie materiału podczas noszenia, krojenia i szycia. Nie oznacza jednak, że każda dzianina jest bardzo elastyczna, a każda tkanina całkowicie nierozciągliwa.

Wybierasz materiał do wykroju? Najpierw sprawdź, czy projekt przewidziano na tkaninę czy dzianinę. Dopiero potem porównuj skład, gramaturę, rozciągliwość i sposób układania.

Dzianina — co to jest w praktyce?

Podstawą dzianiny są oczka. W zależności od jej rodzaju mogą być wyraźne, jak w materiale swetrowym, albo tak drobne, że trudno zobaczyć je bez przyjrzenia się z bliska. Dzianiny obejmują między innymi jersey, materiały ściągaczowe i wiele odmian dresówki.

Oczkowa konstrukcja często ułatwia rozciąganie, ale jego zakres może być bardzo różny. Zwarta dzianina zachowa się inaczej niż luźna, a dodatek elastanu i wykończenie dodatkowo zmienią jej właściwości. Ważne jest nie tylko to, jak daleko można ją rozciągnąć, lecz także czy po puszczeniu wraca do pierwotnej długości.

Czym różni się tkanina?

W typowej tkaninie nitki osnowy biegną wzdłuż materiału, a wątek je przecina. Ich przeplot może tworzyć różne sploty. Dlatego stabilna bawełna koszulowa, miękka tkanina sukienkowa i połyskująca satyna należą do tej samej szerokiej grupy, choć wyglądają i układają się inaczej.

Tkanina z elastanem może być rozciągliwa. Również krojenie po skosie zmienia zachowanie materiału, ale nie zamienia tkaniny w dzianinę. Test „ciągnie się albo nie” jest więc pomocny przy doborze do fasonu, lecz nie wystarcza do rozpoznania konstrukcji.

Skład i konstrukcja to dwie różne informacje

Bawełna, wełna, wiskoza czy poliester określają surowiec, a nie sposób zbudowania materiału. Z tych samych włókien można wykonać różne tkaniny i dzianiny. Określenie „bawełna 100%” nie odpowiada zatem na pytanie, czy materiał będzie właściwy na dopasowany T-shirt.

Podobnie gramatura opisuje masę przypadającą na powierzchnię, a nie automatycznie jakość lub ciepło. Dwa materiały o tej samej gramaturze mogą mieć zupełnie inne zastosowanie. Zobacz także jak czytać oznaczenia metrażu, gramatury i składu.

Jak rozpoznać materiał przed zakupem?

1. Przeczytaj pełny opis. Szukaj informacji o konstrukcji, składzie, szerokości i elastyczności. Sama nazwa handlowa może być zbyt ogólna.
2. Obejrzyj powierzchnię i lewą stronę. W dzianinie szukaj układu oczek, w tkaninie krzyżujących się nitek. Przy drobnej strukturze poproś o zbliżenie.
3. Sprawdź dwa kierunki rozciągania. Materiał może pracować inaczej wzdłuż i wszerz.
4. Oceń powrót do kształtu. Próbka, która łatwo się wydłuża i pozostaje rozciągnięta, może wymagać innej konstrukcji niż sprężysta dzianina.
5. Porównaj z wymaganiami wykroju. Oczekiwany rodzaj materiału i rozciągliwość są ważniejsze od podobieństwa koloru do zdjęcia modelu.

Czy można zamienić tkaninę na dzianinę w wykroju?

Nie zawsze bez zmian. Konstrukcja przeznaczona na dzianinę może wykorzystywać jej rozciąganie, aby ubranie dało się założyć i dobrze przylegało do ciała. Uszycie tego samego fasonu ze stabilnej tkaniny może utrudnić zakładanie, ograniczyć ruch lub przeciążyć szwy.

Odwrotna zamiana również bywa problematyczna: miękka dzianina może nie utrzymać zaplanowanych zakładek, kołnierza lub objętości. Na początku wybieraj materiał zgodny z instrukcją. Zmianę rodzaju materiału traktuj jako modyfikację konstrukcji, najlepiej sprawdzoną na modelu próbnym.

Prosty test rozciągliwości

Zaznacz na próbce odcinek 10 cm i delikatnie rozciągnij go w kierunku wymaganym przez wykrój. Jeżeli osiąga 12 cm bez nadmiernej siły, wydłużenie wynosi 20%. To przykład obliczenia, nie parametr konkretnego produktu. Stosuj sposób pomiaru podany przez autora wykroju i sprawdź, czy próbka po puszczeniu wraca do 10 cm.

Nie oceniaj materiału, rozciągając wyłącznie jego skraj. Brzeg może zachowywać się inaczej niż środek. Nie doprowadzaj też do trwałego uszkodzenia próbki, próbując uzyskać większy wynik.

Co zmienia się podczas szycia?

Przy dzianinie ważne są szwy, które wytrzymają ruch materiału. Dobór igły, ściegu i naprężenia zależy od konkretnej struktury oraz maszyny. Wykonaj próbę: szew nie powinien pękać przy użytkowym rozciągnięciu ani nadmiernie falować. Owerlok bywa pomocny, ale nie jest jedynym sposobem wykonania każdego projektu dzianinowego.

W tkaninach trzeba natomiast ocenić strzępienie brzegów, kierunek osnowy i potrzebę stabilizacji wybranych elementów. W obu grupach przed krojeniem warto sprawdzić zachowanie materiału podczas planowanej pielęgnacji. Pomocny będzie poradnik o przygotowaniu materiału przed szyciem.

Najczęstsze pytania

Czy dzianina zawsze jest cieplejsza od tkaniny?

Nie. Znaczenie mają między innymi skład, grubość, zwartość i sposób noszenia. Cienki jersey i gruba dzianina swetrowa służą innym projektom.

Czy dzianina bawełniana musi zawierać elastan?

Nie. Rozciągliwość może wynikać z konstrukcji oczek. Dodatek elastanu może wpływać na sprężystość, ale zawsze należy ocenić gotowy materiał.

Co wybrać na pierwszą sukienkę?

Materiał zalecany w prostym, dobrze opisanym wykroju. Unikaj zamiany konstrukcji na podstawie samego wyglądu; porównaj także grubość, układanie i wymagany zakres rozciągania.

Sprawdź dzianiny na metry, w tym dzianiny swetrowe. Dobieraj je do projektu na podstawie opisu konkretnego materiału.